\documentclass[a4paper,12pt]{article} \usepackage{polski} \usepackage{indentfirst} \usepackage[latin2]{inputenc} \usepackage[colorlinks,urlcolor=blue,linkcolor=black]{hyperref} \usepackage{anysize} \marginsize{2.5cm}{2.5cm}{3cm}{3cm} \clubpenalty 10000 \widowpenalty 10000 \brokenpenalty 10000 \sloppy \hypersetup{ pdftitle={Han Shan: Poematy ,,Zimnej Góry''}, pdfauthor={Tłumaczenie i~przypisy: Andrzej Osiński}, pdfcreator={mahajana.net}, } \setcounter{secnumdepth}{0} % poziom numerowania sekcji (0 - numerowanie wyłączone) \setcounter{tocdepth}{1} % max. poziom sekcji umieszczanych w~spisie treści \begin{document} \begin{center} {\Huge Han Shan: Poematy ,,Zimnej Góry''\par} \bigskip {Tłumaczenie i~przypisy: \textbf{Andrzej Osiński} \par} \addvspace{3\baselineskip} Skład wykonano w~programie \href{http://latex-project.org}{\LaTeXe}\\ Tekst jest dostępny pod adresem \href{http://mahajana.net}{mahajana.net} \end{center} \addvspace{3\baselineskip} \section{Przedmowa do poematów Han Shana, pióra\\ \mbox{Lu Ch'iu-yina}, gubernatora prowincji \mbox{T'ai}.\protect\footnotemark} \footnotetext {Poematy Han Shana zostały przetłumaczone na język angielski kilkakrotnie. Do najciekawszych przekładów należą prace Arthura Waleya (1954) oraz Gary Snydera (1958) i~ten ostatni przekład jest przedmiotem niniejszego tłumaczenia na język polski. Z~innych przekładów należy wymienić francuską wersję Patrika Carré z~1985 roku~--- która po raz pierwszy objęła wszystkie przypisywane Han Shanowi poematy, a~nie tylko ich część~--- oraz najnowsze angielskie prace Roberta G.Hendricksa (1990) i~Billa Portera (2000), który udostępnił także zachodnim czytelnikom nieznane poezje \mbox{Ch'ing-hunga} tj. ,,Kamiennego Domu''.} Nikt nie ma pojęcia, jakim człowiekiem naprawdę był Han Shan\footnote {Han Shan (jap. Kanzan), nazywany ,,Zimną Górą''~--- żył najprawdopodobniej na przełomie VIII i~IX wieku, jakkolwiek niektórzy badacze skłonni są widzieć w~nim postać mitologiczną, której istnienie uzasadnia jedynie zbiór niezwykłych poematów, doskonale reprezentujących ducha chińskiego czan i~głęboko zakorzenionych w~tradycji taoistycznej. Przypisywana Han Shanowi kolekcja jest niejednolita stylistycznie i~mogła~--- jak twierdzi Edwin G. Pulleyblank w~swojej pracy ,,Linguistic evidence for the date of Han-shan''~--- powstawać praktycznie na przestrzeni całego panowania dynastii \mbox{T'ang} (618--905). Z~kolei chińska badaczka Jia Sinhua przypisała autorstwo ponad 50 poematów Han Shana innemu mnichowi o~nazwisku Caoshan Benji (840--901). Spór trwa do dnia dzisiejszego i~nie pozostał rozstrzygnięty.}. Żyją jeszcze starcy, którzy go pamiętają; mówią, że był biedakiem i~szaleńcem. Żył w~samotności siedemdziesiąt li\footnote {Około 112 kilometrów} na zachód od okręgu T'ang-hsing w~prowincji \mbox{T'ien-t'ai}\footnote {Obecnie chińska prowincja Zhejiang (wymawiana również jako Chehkiang lub Chekiang).}, w~miejscu nazywanym ,,Zimną Górą''. Często schodził na dół~--- do świątyni \mbox{Kuo-ch'ing}. W~świątyni tej mieszkał \mbox{Shih'te}\footnote {Shih-Te lub \mbox{Shih'te} był poetą i~buddyjskim mnichem, żyjącym (ok. 780--850) w~czasach chińskiej dynastii \mbox{T'ang} i~pełniącym posługi kuchenne w~klasztorze \mbox{Kuo-ch'ing}. Klasztor ten znajdował się istotnie w~górach \mbox{T'ien-ta'i}, w~paśmie ciągnącym się aż po wybrzeże Morza Wschodniochińskiego. Uważany za rówieśnika Han Shana ,,Zimnej Góry'' oraz Feng Kana ,,Dużego Kija'', był w~istocie od nich młodszy. Przyjaźń tych trojga mnichów, nazywanych ówcześnie ,,trójką z~\mbox{T'ien-ta'i}'' była legendarna.}, który prowadził jadłodajnię dla mnichów. \mbox{Shih'te} pozostawiał niekiedy dla Han Shana resztki jedzenia, ukrywając je w~bambusowej rurze. Han Shan przybywał i~unosił je ze sobą; przechodząc przez długą werandę, wołał i~krzyczał z~radości, śmiejąc się i~rozmawiając z~samym sobą. Pewnego razu mnisi pobiegli za nim, a~złapawszy go, wyśmiewali się z~niego. Han Shan zatrzymał się, klasnął w~dłonie i~śmiał się do rozpuku przez pewien czas~--- ,,cha! cha! cha!''~--- a~potem odszedł. Wyglądał jak włóczęga. Jego ciało i~twarz były stare i~pokurczone. Jednak w~każdym słowie, które wypowiadał, tkwiło głębokie znaczenie, pozostające w~zgodzie z~najsubtelniejszymi zasadami Dharmy~--- jeśli tylko ktoś potrafił się nad nimi odpowiednio zastanowić. Wszystko, o~czym mówił miało posmak Tao; jego głębokich i~niezbadanych tajemnic. Nosił kapelusz z~kory brzozowej, jego łachmany były całkowicie zużyte i~postrzępione, a~kawałki drewna składały się na całe jego obuwie. W~ten sposób ludzie Drogi ukrywają swoje ślady: jednoczenie się wszelkich kategorii i~wzajemne przenikanie się rzeczy. Na tej długiej werandzie, kiedy tak wołał i~śpiewał, odpowiadając wszystkim swoje ,,cha! cha! cha!''~--- trzy światy obracały się dookoła\footnote {Świat pożądania, świat formy i~świat bez formy (niematerialny)}. Niekiedy, przebywając w~jakiejś wiosce bądź gospodarstwie, śmiał się i~rozmawiał z~bydłem. Czasem miły i~zgodny, innym razem nieustępliwy; jego istotę przepełniało nieustanne szczęście. Lecz jak człowiek pozbawiony mądrości mógł go rozpoznać? Pewnego razu otrzymałem stanowisko skromnego urzędnika w~\mbox{Tan-ch'iu}. W~dzień odjazdu prześladował mnie okropny ból głowy. Posłałem po lekarza, lecz ten nie był w~stanie mnie uleczyć i~mój stan pogarszał się. Wówczas spotkałem buddyjskiego mistrza imieniem Feng-kan\footnote {Feng-kan, nazywany też ,,Wielkim Kijem'' był chińskim mnichem i~poetą zen, żyjącym na przełomie VIII i~IX wieku, blisko związanym z~Han Shanem oraz \mbox{Shih'te}. Legenda głosi, iż przyjechał on pewnego dnia do świątyni \mbox{Kuo-ch'ing} na tygrysie. Mierzył ponad \mbox{180 cm} wzrostu i~nie golił głowy. Od tej pory przebywał w~świątyni, mieszkając w~pomieszczeniu tuż za biblioteką, gdzie łuskał ryż i~śpiewał sutry.}, który powiedział, iż przybył do mnie specjalnie aż ze świątyni \mbox{Kuo-ch'ing} w~\mbox{T'ien-t'ai}. Poprosiłem, aby uwolnił mnie od choroby. Uśmiechnął się i~powiedział: ,,Ciało złożone jest z~czterech elementów; choroba płynie ze złudzenia. Jeśli chcesz ją zwyciężyć, potrzebujesz czystej wody''. Ktoś przyniósł mistrzowi wodę, a~ten pokropił mnie nią. W~jednej chwili choroba została wykorzeniona. Potem mistrz się odezwał: ,,W~prefekturze \mbox{T'ai} panują szkodliwe wyziewy, tak więc jeśli się tam udajesz, musisz na siebie uważać''. Zapytałem go: ,,Czy w~twojej okolicy mieszkają jacyś mędrcy, których mógłbym uważać za mistrza?''. Odpowiedział, co następuje: ,,Kiedy go ujrzysz~--- nie rozpoznasz go w~ogóle, kiedy go rozpoznasz~--- nie zobaczysz go. Jeśli pragniesz go ujrzeć, nie możesz polegać na pozorach. Wówczas go zobaczysz. Han Shan jest Mandziuśrim, ukrywającym się \mbox{Kuo-ch'ing}. \mbox{Shih'te} jest Samantabhadrą. Wyglądają jak ostatni biedacy a~zachowują się jak szaleńcy. Raz przychodzą, raz odchodzą. Pracują w~kuchni jadalni klasztoru \mbox{Kuo-ch'ing}, doglądając ognia''. To powiedziawszy, odszedł. Rozpocząłem podróż, aby podjąć pracę w~\mbox{T'ai}-chou, nie zapominając o~całej sprawie. Przybyłem na miejsce po trzech dniach, natychmiast udałem się do świątyni i~zasypałem pytaniami jakiegoś starego mnicha. Wszystko wskazywało na to, że mistrz powiedział prawdę, tak więc wydałem polecenia, aby sprawdzić czy w~okręgu \mbox{T'ang-hsing} faktycznie mieszkali Han Shan i~\mbox{Shih'te}. Sędzia Okręgowy przekazał mi następującą wiadomość: ,,W~naszym okręgu, siedemdziesiąt li na zachód od tego miejsca, wznosi się góra. Ludzie widywali jakiegoś biednego człowieka, wyłaniającego się ze skał, który zatrzymywał się na chwilę w~\mbox{Kuo-ch'ing}. W~świątynnej jadalni jest drugi, podobny człowiek, o~nazwisku \mbox{Shih'te}''. Oddałem pokłon i~udałem się w~kierunku \mbox{Kuo-ch'ing}. Rozpytywałem ludzi, kręcących się wokół świątyni: ,,Mieszkał tutaj mistrz Feng-kan. Gdzie on przebywa? A~gdzie mogę znaleźć Han Shana i~\mbox{Shih'te}?''. Przemówił mnich o~imieniu \mbox{T'ao-ch'iao}: ,,Mistrz Feng-kan mieszkał na tyłach biblioteki. Obecnie nikt już tam nie mieszka; często tam przychodzi i~ryczy tygrys. Han Shan i~\mbox{Shih'te} przebywają w~kuchni''. Mnich zaprowadził mnie do ogródka Feng-kana. Potem otworzył furtę i~ujrzeliśmy jedynie ślady tygrysa. Zapytałem mnichów \mbox{Tao-ch'iao} oraz Pao-te: ,,Kiedy żył tutaj Feng-kan, czym on się zajmował?''. Odpowiedzieli: ,,Tłukł i~obierał ryż, a~nocą śpiewał piosenki, aby się zabawić''. Następnie udaliśmy się do kuchni. Przed piecem siedziało dwóch mężczyzn, patrzących w~ogień i~śmiejących się na cały głos. Pokłoniłem się przed nimi. ,,Ho!''~--- krzyknęła na mnie ta dwójka. Uderzali w~dłonie i~śmiali się do rozpuku: ,,cha! cha! cha!''. Wydawali okrzyki, a~potem zaczęli mówić: ,,Feng-kan~--- plotkarz, plotkarz. Nie rozpoznajesz Amitabhy, dlaczego więc obdarzasz nas uprzejmością?''. Dookoła zebrali się mnisi, przebiegło przez nich zdziwienie. ,,Dlaczego wielki urzędnik pokłonił się parze błaznów?''. Dwaj mężczyźni schwycili się za ręce i~wybiegli ze świątyni. Krzyknąłem: ,,Łapcie ich''~--- lecz oni zdążyli szybko uciec. Han Shan powrócił na ,,Zimną Górę''. Zapytałem mnichów: ,,Czy ci dwaj pragną osiedlić się w~tej świątyni?''. Poleciłem, aby znaleźli dla nich pomieszczenie i~poprosili Han Shana oraz \mbox{Shih'te} o~powrót do świątyni, gdzie mogą zamieszkać. Powróciłem do mojego okręgu poleciłem, aby przygotować dwa komplety czystych ubrań, zebrać nieco kadzidła i~wszystko to posłać do świątyni~--- lecz tamci mężczyźni nie powrócili. Kazałem więc wszystko zanieść na ,,Zimną Górę''. Pakowacz widział Han Shana, który wrzeszczał na cały głos: ,,Złodziej, złodziej'', a~następnie wycofał się do jakiejś jaskini. Po czym jeszcze krzyknął: ,,Mówię do ciebie człowieku~--- dokładaj wszelkich starań'', wkroczył do groty i~zniknął. Pieczara zamknęła się za nim i~nie udało im się go wyśledzić. Ślady \mbox{Shih'te} znikły również całkowicie\ldots Poleciłem \mbox{Tao-ch'iao} i~innym mnichom, aby dowiedzieli się w~jaki sposób żyli Han Shan i~\mbox{Shih'te} i~aby odszukali wszystkie wiersze wypisane na tykwach bambusa, kawałkach drewna, kamieniach i~skałach; a~także te wyryte na ścianach ludzkich domów. Było ich ponad trzysta. Na ścianie wschodniego ołtarza \mbox{Shih'te} napisał jakąś gathę. Wszystkie zostały zebrane i~opublikowane w~jednej księdze. Przestrzegam zasady Umysłu Buddy. To prawdziwe szczęście móc spotkać ludzi Tao, dlatego też napisałem ten panegiryk. \newpage \section{Poematy ,,Zimnej Góry''} \begin{verse} {{\small 1.} \\ Ścieżka prowadząca do domu Han Shana jest zaiste śmieszna.\\ Istnieje droga, lecz nie widać śladu wozu ani konia.\\ Zbiegające się ze sobą wąwozy~--- ciężko śledzić ich zakręty,\\ Bezładnie pomieszane skały~--- niewiarygodnie surowe.\\ Tysiące traw pochylają się pod ciężarem rosy,\\ Porośnięte sosnami wzgórze szemrze na wietrze.\\ I jeszcze zgubiłem skrót wiodący do domu,\\ Ciało zapytuje cień: jak za mną nadążasz?} {{\small 2.}\\ W gąszczu skał wybrałem sobie miejsce~---\\ Są tu ścieżki dla ptaków, ale żadnego szlaku dla mnie.\\ Co się kryje poza ogrodem?\\ Białe obłoki lgną do niewyraźnych skał.\\ Ile to lat już tu żyję?\\ Nieustannie mijają wiosny i~zimy.\\ Idźcie, zapytać rodzin, posiadających srebra stołowe i~powozy:\\ ,,Jakiż pożytek z~tego całego hałasu i~pieniędzy?''} {{\small 3.}\\ W górach panuje chłód.\\ Zawsze jest tu zimno, nie tylko tego lata.\\ Postrzępione skarpy wiecznie otulone śniegiem,\\ Lasy w~ciemnych wąwozach nasiąkają mgłą.\\ W końcu czerwca trawa jeszcze kiełkuje,\\ Na początku sierpnia zaczynają opadać liście z~drzew.\\ Tu właśnie przebywam, wysoko w~górach,\\ Spoglądam i~spoglądam, lecz nie jestem w~stanie ujrzeć nawet nieba.} {{\small 4.}\\ Poganiam mego konia przez zrujnowane miasto.\\ Doszczętnie zniszczone miasto przygnębia mego ducha.\\ Wysokie, niskie, stare gzymsy\\ Ogromne, małe grobowce, którym przybywa lat.\\ Mój cień porusza się w~samotności;\\ Nie słychać nawet trzasku kurczącej się trumny.\\ Żal mi wszystkich tych zwyczajnych kości,\\ Które w~księgach Nieśmiertelników pozostają bezimienne.} \newpage {{\small 5.}\\ Pragnąłem osiedlić się w~dobrym miejscu:\\ ,,Zimna Góra'' będzie bezpieczna.\\ Delikatny wiatr porusza ukrytą sosną~---\\ Posłuchaj uważnie~--- dźwięk staje się wyraźniejszy.\\ Tam w~dole, siwowłosy człowiek\\ Mruczy przez cały czas czytając pisma Huang i~Lao\footnote {Chodzi tu o~pisma Lao-tsy, natomiast trudno jednoznacznie stwierdzić, o~jakim ,,Huangu'' wspominają strofy wiersza. Być może jest to Huang Po (jap. Obaku), jednak ten ostatni zmarł w~850 roku, czyli niemal sto lat po domniemanym powstaniu poematów ,,Zimnej Góry''. Gdyby jednak przyjąć, jak zauważają niektórzy badacze, iż Han Shan żył w~drugiej połowie IX wieku, wówczas nauczanie Huang Po byłoby mu doskonale znane.}.\\ Od dziesiątek lat nie powracam do domu,\\ Już nawet nie pamiętam drogi, którą tu przyszedłem.} {{\small 6.}\\ Ludzie pytają o~drogę prowadzącą na ,,Zimną Górę''.\\ Do ,,Zimnej Góry'' nie można dotrzeć żadnym szlakiem.\\ Latem lud tu nie topnieje,\\ Wschodzące słońce niewyraźnie majaczy w~wirującej mgle.\\ Jak mi się to udało?\\ Mój umysł nie przypomina waszych umysłów.\\ Gdyby wasze umysły były podobne mojemu,\\ Moglibyście ją zdobyć i~przebywać właśnie tutaj.} {{\small 7.}\\ Osiedliłem się na ,,Zimnej Górze'' bardzo dawno temu,\\ Wydaje się jakby upłynęły niezmierzone lata.\\ Wędruję swobodnie, czaję się za drzewami i~potokami,\\ I przesiaduję godzinami, obserwując zjawiska.\\ Ludzie nie zapuszczają się głęboko w~góry.\\ Białe obłoki zbierają się i~kłębią.\\ Rzadka trawa służy za materac,\\ Błękit nieba jest świetną kołdrą.\\ Zadowolony, z~kamieniem pod głową,\\ Pozwalam niebu i~ziemi przechodzić swoje przemiany.} {{\small 8.}\\ Wdrapuję się na ,,Zimną Górę''.\\ Szlak biegnie bez końca:\\ Długi wąwóz zapchany osypującymi się kamieniami i~głazami,\\ Szeroki strumień, majacząca we mgle trawa.\\ Mech jest bardzo śliski, jakkolwiek nie padał deszcz,\\ Sosna śpiewa, choć wiatr nie wieje.\\ Któż potrafi przeskoczyć ziemskie więzy\\ I siąść wraz ze mną wśród białych obłoków?} {{\small 9.}\\ Droga prowadząca na ,,Zimną Górę'' jest wyboista i~mroczna,\\ Ostre, poszarpane bruki~--- oblodzony brzeg strumienia.\\ Wokół nieustannie zawodzące i~ćwierkające ptaki,\\ Posępny i~sam~--- lecz nie samotny~--- pieszy.\\ Wiatr uderza po twarzy niczym bicz\\ Kręcę się i~upadam~--- warstwa śniegu przykrywa mi plecy.\\ Mijają kolejne ranki, a~ja nie oglądam słońca\\ Upływa rok za rokiem~--- ani śladu wiosny.} {{\small 10.}\\ Żyję na ,,Zimnej Górze''\\ Od trzydziestu długich lat.\\ Wczoraj wzywałem przyjaciół i~rodzinę:\\ Ponad połowa z~nich odeszła już tam, gdzie trwa wieczna wiosna.\\ Powoli pochłaniany, tak jak świeca skracana przez ogień;\\ Nieustannie płynę, niczym przemijająca rzeka.\\ Rankiem staję twarzą w~twarz z~samotnym cieniem:\\ Nagle moje oczy czerwienią się od łez.} {{\small 11.}\\ Źródlana woda w~zielonym potoku jest przejrzysta,\\ Księżycowe światło zalewa ,,Zimną Górę'' bielą.\\ Cicha iluminacja~--- duch rozświetla się sam od środka\\ Kontempluję pustkę: ten świat przekracza ciszę.} {{\small 12.}\\ W ciągu pierwszych trzydziestu lat mojego życia\\ Przemierzyłem setki i~tysiące kilometrów.\\ Wędrowałem wzdłuż rzek, przez gęstą zieloną trawę,\\ Wkraczałem do miast, gdzie gotował się czerwony kurz.\\ Zażywałem środki odurzające, lecz nie udało mi się zostać jednym z~Nieśmiertelnych;\\ Czytałem księgi i~pisywałem poematy poświęcone historycznym dziejom.\\ Dziś powróciłem na ,,Zimną Górę'':\\ Zasnę przy strumieniu i~oczyszczę sobie uszy.} {{\small 13.}\\ Nie mogę znieść tych ptasich treli\\ Udaję się teraz na spoczynek w~mojej słomianej chacie.\\ Kwiaty wiśni przybrały się w~jasną czerwień\\ Wierzba wystrzela puchem.\\ Poranne słońce przeprawia się ponad błękitnymi szczytami,\\ Świetliste obłoki myją się w~zielonych stawach.\\ Kto wie, że przebywam z~dala od świata pokrytego kurzem,\\ Wdrapując się na południowy stok ,,Zimnej Góry''?} {{\small 14.} \\ ,,Zimna Góra'' kryje w~sobie wiele cudów,\\ Ludzie, którzy się na nią wspinają, zawsze wpadają w~przerażenie.\\ Kiedy świeci księżyc, woda skrzy się przejrzyście\\ Trawa trzęsie się i~szeleści w~podmuchach wiatru.\\ Na nagiej śliwie zakwitają śnieżne kwiaty\\ Na martwym pniu osiadają liście mgły.\\ Pod dotykiem deszczu wszystko odświeża się i~ulega ożywieniu,\\ Podczas ciężkiej pory roku nie możesz przejść strumieni w~bród.} {{\small 15.}\\ Na ,,Zimnej Górze'' żyje nagi robak\\ O białym ciele i~czarnej głowie.\\ W dłoniach trzyma dwa zwoje ksiąg,\\ Jednym z~nich jest Droga, a~drugim~--- jej Moc.\\ W jego chacie nie ma garnków ani pieca,\\ A on godzinami wędruje w~koszuli i~przekrzywionych spodniach.\\ Jednak zawsze dźwiga miecz mądrości:\\ Pragnie nim ściąć bezsensowne pragnienie.} {{\small 16.}\\ ,,Zimna Góra'' jest budowlą\\ Pozbawioną belek i~ścian.\\ Sześć wejść pozostaje szeroko otwartych na prawo i~lewo,\\ Błękit nieba tworzy główną salę.\\ Pomieszczenia są nieznaczne i~nie posiadają lokatorów,\\ Wschodnia ściana uderza o~zachodnią,\\ A środek wypełnia nicość.} {{\small 17.}\\ Wierzyciele nie zawracają mi głowy\\ W chłodzie rozpaliłem małe ognisko\\ Kiedy doskwiera mi głód, gotuję sobie nieco zielonych warzyw.\\ Nie mam żadnego prawa własności, tak jak bogaty chłop\\ Z jego olbrzymią stodołą i~pastwiskiem~---\\ On tylko wznosi więzienie dla siebie samego.\\ Raz się tam znalazłszy, nie może się wydostać.\\ Pomyśl o~tym~---\\ Wiesz dobrze, że może to przydarzyć się i~tobie.} {{\small 18.}\\ Skoro ukryję się na ,,Zimnej Górze''\\ Żyjąc z~górskich roślin i~jagód\\ Przez całe życie~--- to, czym mam się martwić?\\ Każdy podąża tylko za swoją karmą,\\ Dni i~miesiące przepływają jak woda,\\ Czas to tylko iskierki wykrzesane z~krzemienia.\\ Idź naprzód i~pozwól, aby świat się zmieniał~---\\ Ja jestem szczęśliwy siedząc sobie wśród tych skał.} {{\small 19.}\\ Większość ludzi z~\mbox{T'ien-t'ai}\\ Nie zna w~ogóle Han Shana\\ Nie wiedzą, o~czym on naprawdę myśli\\ I nazywają jego mowę głupią.} {{\small 20.}\\ Zaledwie znajdę się na ,,Zimnej Górze''~--- zmartwienia ustają,\\ Koniec ze splątanym, przeczulonym umysłem.\\ Nieuważnie skrobię wiersze na kamiennej skale,\\ Przyjmując cokolwiek się pojawia~--- niczym łódź unosząca się na wodzie.} {{\small 21.}\\ Jakiś krytyk próbował mnie poniżyć mówiąc:\\ ,,Twoim wierszom brakuje podstawowej prawdy, wynikającej z~Tao.''\\ A ja przypominam sobie jak żyli starożytni,\\ Którzy byli biedni i~nie troszczyli się o~nic.\\ Śmieję się z~niego,\\ Zupełnie nie dostrzegł istoty sprawy,\\ Tacy ludzie\\ Winni zająć się tylko zarabianiem pieniędzy.} {{\small 22.}\\ Ileż to jesieni żyję na ,,Zimnej Górze'' zupełnie sam?\\ Nucę sobie piosenkę~--- bez jakiegokolwiek żalu.\\ Zaspokajam głód jednym ziarenkiem lekarstwa Nieśmiertelnych,\\ Stały, bystry umysł; opieram się o~kamień.} {{\small 23.}\\ Na szczycie ,,Zimnej Góry'' samotny, okrągły księżyc\\ Rozświetla czyste bezchmurne niebo.\\ Obdarzajcie czcią ten bezcenny naturalny skarb\\ Ukryty w~pięciu cieniach, zatopiony głęboko we własnej osobie.} \newpage {{\small 24.}\\ Mój dom od samego początku znajdował się na ,,Zimnej Górze'',\\ Wędruję wzdłuż wzgórz, z~dala od trosk.\\ Dotarłem do celu~--- i~setki spraw pozostały bez śladu,\\ Wolny~--- płyną teraz przez galaktyki,\\ Fontanna światła w~samym umyśle~--- \\ Nic takiego, a~jednak pojawia się tuż przede mną:\\ Teraz znam perłę natury Buddy\\ Potrafię z~niej skorzystać: nieograniczona, doskonała przestrzeń.} {{\small 25.}\\ Kiedy ludzie widzą Han Shana\\ Twierdzą, iż ten oszalał\\ Wystarczy tylko na niego spojrzeć~---\\ Odziany w~łachmany i~skóry.\\ Nie pojmują mojej mowy\\ A ja nie przemawiam ich językiem.\\ Oto, co mogę powiedzieć wszystkim tym, których spotykam:\\ ,,Wytężajcie się i~przybądźcie na Zimną Górę''.} \end{verse} \end{document} % vim: tw=72