Dogen Zenji

Shōbōgenzō

Oko i Skarbiec prawdziwego Prawa

Okadka ksiki

Nakadem Wydawnictwa Homini ukae si niebawem tumaczenie z jzyka japoskiego pierwszych szesnastu zwojw Shōbōgenzō wykonane przez Macieja Kanerta. Dziki uprzejmoci wydawnictwa moecie zapozna si ze wstpem Dogena Zenji „O praktykowaniu Drogi” (plik PDF, 2MB)

Shobogenzo

Dogen Zenji (1200–1253)

Shobogenzo jest zapisem nauk Dharmy znanego mistrza zen z XIII wieku – Dogena Zenji. Shobogenzo byo ju kilkakrotnie tumaczone na jzyk angielski, ale chyba adne tumaczenie nie osigno zadowalajcego poziomu. Dogen uywa w bardzo specyficzny sposb jzyka japoskiego. Jego sposb wypowiedzi wydaje si by nieco ekscentryczny, ale wynika to wycznie z przekazu gbokiego urzeczywistnienia Dogena w tych naukach. Dlatego te Shobognezo nie byo atwe do tumaczenia i wydaje si, e wielu tumaczy pogubio si. Tym samym niektre prby tumaczenia koczyy si spaszczeniem i zgubieniem istoty esencji tych nauk, a inne zupenie zmieniay znaczenie oryginau. Cho moe brzmie to jak krytyka, to ni nie jest, poniewa jzyk Shobogenzo sprawia trudno nawet dobrze wyksztaconym Japoczykom. Jednoczenie jzyk tych nauk wzbudzi zainteresowanie niektrych naukowcw, ktrzy zaczli pisa ciekawe prace na temat jzyka Dogena Zenji. Cho nie jest to najwaniejszy aspekt Shobogenzo, to wskazuje on na trudnoci jakie musi napotka kady tumacz, ktry ma odwag przystpowa do tak trudnej pracy. W rzeczywistoci, powinnimy by wdziczni za wszystkie prby tumacze, poniewa tylko wysiek wielu ludzi moe przybliy nam te nauki i kade tumaczenie naley doceni.

Obecne wydanie Shobogenzo jest pierwsz polsk edycj i tym samym historyczn. Mona mie tylko nadziej, e pobudzi to innych do studiowania tego wanego dziea i do dalszych prb tumacze.

Naley doda, i zwyka biego jzykowa jest absolutnie niewystarczajca do tumaczenia Shobogenzo. Po pierwsze, jest napisane w XIII wieku i naley zna w doskonaym stopniu gramatyk japosk okresu redniowiecza. Po drugie, jest zapisem nauk Dharmy z punktu widzenia urzeczywistnienia, dlatego wymaga dostatecznej znajomoci tych nauk, ktr uzyskao si od kompetentnych i uprawnionych do tego nauczycieli. Po trzecie, sama teoretyczna znajomo tych nauk oraz jzyka japoskiego jest niewystarczajca, by uchwyci subtelniejsze aspekty Shobogenzo.


Eihei Dogen Zenji naley do grona najsynniejszych patriarchw buddyjskich i mistrzw zen w historii japoskiego buddyzmu. Jako chopiec zosta wywicony w klasztorze Enryakuji nalecym do najwikszej szkoy buddyjskiej Tendai i bdcy do dzisiaj jej gwnym orodkiem.

Dogen by geniuszem religijnym i bardzo wczenie zacz pobiera nauki buddyjskie od szanowanych nauczycieli. Poniewa sam pochodzi z rodziny arystokratycznej majcej powizania z dworem cesarskim, otrzyma szczegln opiek i gruntown edukacj, jako mody mnich. W wieku kilkunastu lat zna cay kanon buddyjski. Jego wiedza bya niezwykle rozlega i swobodnie mg z niej korzysta, kiedy dawa nauki Dharmy w pniejszym okresie ycia.

W wieku pitnastu lat spotka Eisai Zenji, ktry by pierwszym japoskim mistrzem zen szkoy Rinzai. Po jego mierci kontynuowa praktyk z Myozen Zenji – uczniem i nastpc Eisai Zenji. W 1222 roku razem ze swoim nauczycielem wyjecha do Chin by kontynuowa praktyk i studia Dharmy pod kierunkiem dowiadczonych nauczycieli chiskich. W 1225 roku spotka Tendo Nyojo Zenji i pod jego kierunkiem urzeczywistni Dharm, co wyrazi sowami „puszczenie ciaa i umysu”. Od Tendo Nyojo otrzyma przekaz Dharmy w linii i tradycji Soto.

Dogen powrci do Japonii 1227 roku i na pocztku przebywa w Kenniji – wityni w Kyoto, ktr zaoy Eisai. Po paru latach opuci Kenniji i przenis si pod Kyoto i zamieszka w maej pustelni na terenie lokalnego klasztoru.

Dogen Zenji rozpocz swoje nauczanie od synnego tekstu o zazen, pt. „Fukan zazengi” — „Powszechne znaczenie zazen”. „Fukan zazengi” jest krtkim tekstem napisanym tu po powrocie z Chin. Od 1236 roku Dogen prowadzi Koshoji – pierwszy prawdziwy klasztor zen w Japonii, ktry sam zaoy w 1234 roku. W tym klasztorze rozpocz cykl nauk, ktre zostay zapisane jako Shobogenzo.

Shobogenzo porusza bardzo szeroki zakres nauk buddyjskich, ktrych znaczenie Dogen wydoby i ukaza w wietle wasnego dowiadczenia. Jedynie znajomo rnych aspektw i nauk Dharmy, takich jak Abhidharma i nauki sutr oraz klasycznych nauk Dharmy indyjskich patriarchw pozwalaj doceni Czytelnikowi gbi rozumienia i niezwyky poziom nauczania Dogena Zenji. Poza tym Dogen bdc mistrzem zen, wygasza nauki Dharmy z punktu rozumienia urzeczywistnienia prawdy w taki sposb, w jaki byo to tajemnie przekazywane w linii przekazu Dharmy od Siakiamuniego Buddhy do samego Dogena. Dodatkowym aspektem nauk Shobogenzo s komentarze Dogena do rnych synnych koanw. Jego podejcie do esencji koanw jest czasami zaskakujce, a jednoczenie ukazuje jego niezwyk wolno i nieustraszono, ktr urzeczywistni dziki praktyce Oka Skarbnicy Prawdziwej Dharmy, ktre po japosku nazywa si – Shobogenzo.

Wstp opracowa: Czcigodny Kanzen
(uwaga redakcji: autor wstpu z przyczyn technicznych nie mia moliwoci zapoznania si z omawianym przekadem Shobogenzo na jzyk polski, dlatego powysze uwagi maj jedynie charakter oglny, nie dotycz tego konkretnego tumaczenia.)